Τετάρτη, 14 Νοεμβρίου 2012

Το πολυτεχνείο ΖΕΙ!



Ψωμί, παιδεία, ελευθερία...39 χρόνια μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, εν έτη 2012, αυτό το σύνθημα ακούστηκε ξανά στο συλλαλητήριο της 7ης Νοεμβρίου κατά της ψήφισης των νέων μνημονιακών μέτρων, με τον ίδιο στόμφο, δυναμισμό και την ίδια εσωτερική οργή που ακουγόταν και τότε. Άρα ναι το Πολυτεχνείο ζει, τα συνθήματα και οι ιδέες που προάσπιζε η εξέγερση της 17ης Νοεμβρίου είναι πιο επίκαιρα από ποτέ.

Η γενιά του Πολυτεχνείου, η γενιά του Παπαχρήστου, σήμερα, αν και σαφώς πολιτικοποιημένη δεν είναι κομματικοποιημένη, πάντα ενταγμένη στην αριστερά αλλά όχι ενταγμένη σε συνδικάτα και σε κόμματα. Κάποιοι βέβαια από τους πρωταγωνιστές αυτής της εξέγερσης, έχουν βολευτεί σε κυβερνητικές θέσεις και υψηλόβαθμα δημόσια αξιώματα. Ο συμβολισμός όμως και η σημασία των γεγονότων του Πολυτεχνείου ξυπνά την εξέγερση μέσα σε κάθε νέο, ειδικά στις μέρες μας οπού η χούντα δεν είναι μια αλλά πολλές, και τα προβλήματα χιλιάδες.

Ας φύγουμε όμως από τα δεινά του σήμερα και ας πάμε στα δεινά του τότε. 14 Νοεμβρίου του 1973: Ξεκινά, η αντίστροφη μέτρηση για την κορυφαία αντιδικτατορική εκδήλωση και ουσιαστικά προάγγελο της πτώσης, της Χούντας των Συνταγματαρχών. Το πρωινό εκείνο λοιπόν, οι φοιτητές συγκεντρώθηκαν στο προαύλιο του Πολυτεχνείου και αποφάσισαν την κήρυξη αποχής από τα μαθήματα , με αίτημα να γίνουν εκλογές για τους φοιτητικούς συλλόγους τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους και όχι στα τέλη του επόμενου χρόνου, όπως είχε ανακοινώσει το καθεστώς. Ακολούθησαν συνελεύσεις φοιτητών στην Ιατρική και στη Νομική σχολή. Όσο περνούσε η μέρα άρχισαν να μαζεύονται ολοένα και περισσότεροι φοιτητές στο Πολυτεχνείο, αλλά και άλλοι που πληροφορήθηκαν το νέο.  Το απόγευμα πάρθηκε η απόφαση για κατάληψη του Πολυτεχνείου. Το πρώτο βήμα ήταν εκλογή συντονιστικής επιτροπής, με σκοπό την καθοδήγηση του αγώνα. Στο ίδιο μοτίβο δημιουργήθηκαν επιτροπές σε όλες τις σχολές για να οργανώσουν την κατάληψη και την επικοινωνία με την ελληνική κοινωνία.  Για το σκοπό αυτό άρχισε να λειτουργεί ένας ραδιοφωνικός σταθμός, με εκφωνητές τη Μαρία Δαμανάκη και τον Δημήτρη Παπαχρήστου. Επιπλέον, στο Πολυτεχνείο εγκαταστάθηκαν πολύγραφοι, που δούλευαν μέρα - νύχτα, για να πληροφορούν τους φοιτητές και τον υπόλοιπο κόσμο για τις αποφάσεις της συντονιστικής επιτροπής και των φοιτητικών συνελεύσεων. Συγκροτήθηκαν συνεργεία φοιτητών, που έγραφαν συνθήματα σε πλακάτ, σε τοίχους, στα τρόλεϊ, στα λεωφορεία και στα ταξί, για να τα γνωρίσουν όλοι οι Αθηναίοι. Στο Πολυτεχνείο οργανώθηκε εστιατόριο και νοσοκομείο, ενώ ομάδες φοιτητών ανέλαβαν την περιφρούρηση του χώρου, ξεχωρίζοντας τους ενθουσιώδεις και δημοκράτες Αθηναίους από τους προβοκάτορες. Το διδακτορικό καθεστώς αντέδρασε στέλνοντας  μυστικούς πράκτορες να ανακατευθούν στο πλήθος που συνέρρεε στο Πολυτεχνείο και να ακροβολίσει σκοπευτές στα γύρω κτίρια. Στις 16 Νοεμβρίου μεγάλες αστυνομικές δυνάμεις επιτέθηκαν εναντίον του πλήθους που ήταν συγκεντρωμένο έξω από το Πολυτεχνείο, με γκλομπς, δακρυγόνα και πλαστικές σφαίρες. Οι περισσότεροι διαλύθηκαν, εκείνοι που έμειναν, έστησαν οδοφράγματα ανατρέποντας τρόλεϊ και συγκεντρώνοντας υλικά από ανεγειρόμενες οικοδομές, και άναψαν φωτιές για να εξουδετερώσουν τα δακρυγόνα. Αργότερα, η αστυνομία έκανε χρήση όπλων, χωρίς όμως να πετύχει την καταστολή της εξέγερσης. Ο δικτάτορας Παπαδόπουλος, όταν διαπίστωσε ότι η αστυνομία αδυνατούσε να εισέλθει στο Πολυτεχνείο, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το στρατό. Κοντά στο σταθμό Λαρίσης συγκεντρώθηκαν  τρεις μοίρες ΛΟΚ και μία μοίρα αλεξιπτωτιστών από τη Θεσσαλονίκη. Τρία άρματα μάχης κατέβηκαν από το Γουδί προς το Πολυτεχνείο. Τα δύο στάθμευσαν στις οδούς Τοσίτσα και Στουρνάρα, αποκλείοντας τις πλαϊνές πύλες του ιδρύματος και το άλλο έλαβε θέση απέναντι από την κεντρική πύλη. Η συντονιστική επιτροπή των φοιτητών ζήτησε διαπραγματεύσεις, αλλά το αίτημα τους απορρίφθηκε. Στις 3 τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου το άρμα που βρισκόταν απέναντι από την κεντρική πύλη έλαβε εντολή να εισβάλλει. Έπεσε πάνω στην πύλη και την έριξε, παρασέρνοντας στο διάβα του μία κοπέλα που ήταν σκαρφαλωμένη στον περίβολο κρατώντας την ελληνική σημαία. Οι μοίρες των ΛΟΚ, μαζί με ομάδες αστυνομικών, εισέβαλαν στο Πολυτεχνείο και κυνήγησαν τους φοιτητές, οι οποίοι προσπάθησαν να διαφύγουν στους γύρω δρόμους. Τους κυνηγούσαν αστυνομικοί, πεζοναύτες, ΕΣΑτζήδες. Αρκετοί σώθηκαν βρίσκοντας άσυλο στις γύρω πολυκατοικίες, πολλοί συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν στη Γενική Ασφάλεια και στην ΕΣΑ. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Αστυνομίας, στις 17 Νοεμβρίου συνελήφθησαν 840 άτομα. Όμως, μετά τη Μεταπολίτευση, αξιωματικοί της αστυνομίας, ανακρινόμενοι, ανέφεραν ότι οι συλληφθέντες ξεπέρασαν τα 2400 άτομα. Οι νεκροί επισήμως ανήλθαν σε 34 άτομα. Στην ανάκριση που διενεργήθηκε το φθινόπωρο του 1975 εναντίον των πρωταιτίων της καταστολής εντοπίστηκαν 21 περιπτώσεις θανάσιμου τραυματισμού. Ωστόσο, τα θύματα πρέπει να ήταν πολύ περισσότερα, διότι πολλοί βαριά τραυματισμένοι, προκειμένου να διαφύγουν τη σύλληψη, αρνήθηκαν να διακομιστούν σε νοσοκομείο.

Για εμάς που είμαστε οι απόγονοι της γενιάς του Πολυτεχνείου, η σημασία του είναι ξεχωριστή. Δεν είναι απλά μια επέτειος που ‘’χώθηκε’’ σε κάποιο μουσείο, παραμένει στους δρόμους σαν μια λαϊκή γιορτή, γιορτή της δημοκρατίας. Ίσως τελικά αυτή να είναι η μαγεία που το κρατάει ακόμη ζωντανό. Ειδικά στις παράξενες και δύσκολες μέρες που διανύουμε πάντα υπάρχει η ανάγκη για Πολυτεχνεία, για εξεγέρσεις, είτε με τη κυριολεκτική είτε με την μεταφορική έννοια της λέξης. Η γενιά του Πολυτεχνείου, πυροβόλησε εν ψυχρώ το φόβο, η δικιά μας κακώς ξεμακραίνει από το όραμα. Πρέπει να ξεκινήσει από εκεί που δεν έφτασαν εκείνοι, και να διατηρήσει την δημοκρατία ως την ύψιστη αρχή της. Διάβασα κάπου ότι όταν ξεχνάς την ιστορία σου είσαι αναγκασμένος να την ξαναζήσεις, ας μην αφήσουμε τέτοιες τραγικές εποχές να επιστρέψουν.

Μαριάννα Μητροπούλου